Την ώρα που Ευρωπαϊκή Ένωση και Γερμανία λένε «ναι» σε όλες (σχεδόν) τις απαιτήσεις που έχει προβάλει ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν,

προκειμένου να αναχαιτίσει τα κύματα των «προσφυγικών ροών» προς την Ευρώπη, ανοίγοντας ταυτόχρονα μείζον θέμα εδαφικής κυριαρχίας στο Αιγαίο, με την «πρόταση» για «κοινές περιπολίες» της ελληνικής και τουρκικής ακτοφυλακής, η κατάσταση στα βόρεια σύνορα των βαλκανικών χωρών βρίσκεται εκτός ελέγχου.

Μετά το νέο κλείσιμο των συνόρων από την κυβέρνηση της Ουγγαρίας, χιλιάδες πρόσφυγες συνωστίζονται στα σύνορα της Σλοβενίας, της Κροατίας και της Σερβίας περιμένοντας επί μέρες, σε εξαιρετικά άσχημες καιρικές συνθήκες, να περάσουν προς την Αυστρία και τη Γερμανία, ο πρωθυπουργός της Σλοβενίας ανακοίνωσε την ενεργοποίηση του στρατού για τη φύλαξη των συνόρων, ζητώντας παράλληλα βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ένωση ωστόσο, προς το παρόν, παραμένει στα λόγια σχετικά με τη δημιουργία κέντρων καταγραφής στην Ελλάδα και την Ιταλία, με την παράλληλη μετεγκατάσταση 160.000 προσφύγων στα 28 κράτη – μέλη της Ε.Ε. έως τα τέλη του 2015.

Από τα μέσα Σεπτεμβρίου, οπότε θεωρητικά τέθηκε σε εφαρμογή το σχέδιο, έχουν μεταφερθεί μόλις… 19 πρόσφυγες από την Ερυθραία, από το κέντρο υποδοχής στη Λαμπεντούζα. Άλλοι… 100 πρόκειται να μετεγκατασταθούν τις επόμενες μέρες, υποστηρίζουν οι αρμόδιοι φορείς.

Αρκεί βεβαίως να δεχθούν να το κάνουν, αφού, όπως παραδέχθηκε πριν από λίγες ημέρες και ο Έλληνας αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών για θέματα Μεταναστευτικής Πολιτικής Γ. Μουζάλας, ο καθορισμός της χώρας μετεγκατάστασης των προσφύγων από επιτροπές στα κέντρα υποδοχής συναντά την έντονη αντίδραση των τελευταίων.

Με το «σταγονόμετρο» γίνεται και η εκροή των περίπου 2,7 δισ. ευρώ της έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης από την Κομισιόν στην Ελλάδα και την Ιταλία για τη διαχείριση των προσφύγων.

Σύμφωνα με τα έως τώρα οικονομικά στοιχεία, το ποσό που έχει δοθεί στις δύο χώρες, έναν μήνα μετά την έγκριση της έκτακτης βοήθειας, δεν ξεπερνά τα 474 εκατομμύρια ευρώ.

500.000 φέτος στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, για το 2015, ο αριθμός των αφίξεων μέσω θαλάσσης μόλις ξεπέρασε το μισό εκατομμύριο. Με τις χθεσινές αφίξεις σχεδόν 8.000 ανθρώπων στα νησιά του Αιγαίου, το σύνολο των αφίξεων έφτασε περίπου τις 502.500. Ο συνολικός αριθμός των αφίξεων μέχρι στιγμής στην Ευρώπη μέσω της Μεσογείου έχει πλέον ξεπεράσει τις 643.000. Η απότομη άνοδος στην Ελλάδα αυξάνει και την πίεση στην υποδοχή των νεοαφιχθέντων στα νησιά.

Πολλοί πρόσφυγες και μετανάστες είναι τόσο απελπισμένοι, ώστε θέλουν να προχωρήσουν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα προς την Ευρώπη, γιατί φοβούνται μην κλείσουν τα σύνορα από τα οποία θέλουν να περάσουν. Έως την Τρίτη το πρωί βρίσκονταν πάνω από 27.500 άνθρωποι στα νησιά – που είτε περίμεναν να καταγραφούν ή να μεταφερθούν ώστε να συνεχίσουν το ταξίδι τους στην ηπειρωτική Ελλάδα. Χρειάστηκαν επιπλέον αστυνομικοί την Κυριακή και τη Δευτέρα προκειμένου να ελέγξουν τη χαοτική κατάσταση που επικρατούσε.

Τις αμέσως επόμενες ημέρες εκφράζονται φόβοι ότι οι ροές των προσφύγων από τα τουρκικά παράλια θα ξεπεράσουν κάθε προηγούμενο, ενώ ταυτοχρόνως οι καιρικές συνθήκες αυξάνουν ακόμη πιο πολύ την επικινδυνότητα του ταξιδιού με τα σαπιοκάραβα των δουλεμπόρων προς τα ελληνικά νησιά.

Είναι μείζονος σημασίας οι συνθήκες υποδοχής ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες. Χωρίς το ουσιαστικό αυτό στοιχείο, το πρόγραμμα επανεγκατάστασης (relocation) που έχει συμφωνηθεί από την Ευρώπη τον Σεπτέμβριο βρίσκεται σε σοβαρό κίνδυνο και μπορεί να αποτύχει.

Το δράμα της Λέσβου

Την περασμένη Παρασκευή ο επίτροπος για θέματα Μεταναστευτικής Πολιτικής Δ. Αβραμόπουλος εγκαινίασε το πρώτο κέντρο καταγραφής «hotspot» στην Ελλάδα, στη Μόρια της Λέσβου.

Εκεί καθημερινά συγκεντρώνονται περισσότεροι από 7.000 πρόσφυγες και μετανάστες περιμένοντας επί ημέρες για να ταυτοποιηθούν.

«Βρήκαμε πολλούς ανθρώπους να κοιμούνται στο έδαφος, πάνω σε βρόμικες κουβέρτες. Γυναίκες με μικρά παιδιά, εγκύους και ανθρώπους με κινητικά προβλήματα ή χρόνιες ασθένειες, οι οποίοι χρήζουν άμεσης ιατρικής περίθαλψης, η οποία φυσικά είναι ανύπαρκτη», αναφέρει στο «Ποντίκι» η εκπρόσωπος του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Human Rights Watch Εύα Κιοσσέ.

3.000 οι νεκροί στη Μεσόγειο

Οι πολύ κακές συνθήκες, σε συνδυασμό με τις μεγάλες καθυστερήσεις που παρατηρούνται στις διαδικασίες καταγραφής των προσφύγων, έχουν συνέπεια τη δημιουργία εντάσεων, που καταλήγουν σε συμπλοκές μεταξύ των μεταναστών ή με τους αστυνομικούς, σχεδόν σε καθημερινή βάση,

«Ελπίζουμε πως με τη λειτουργία των νέων δομών στο κέντρο υποδοχής της Ε.Ε., όσον αφορά τόσο τις συνθήκες προσωρινής φιλοξενίας τους όσο και την επιτάχυνση των διαδικασιών ταυτοποίησης, η ταλαιπωρία αυτών των ανθρώπων θα μειωθεί και θα μπορέσουν να φθάσουν με μεγαλύτερη ασφάλεια στον τελικό τους προορισμό.

Φέτος, μέχρι στιγμής, τουλάχιστον 123 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους ή αγνοούνται στα ελληνικά θαλάσσια ύδατα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (συνολικά τουλάχιστον 3.135 άνθρωποι έχουν χαθεί στη Μεσόγειο μέχρι σήμερα για το 2015). Ανησυχούμε ιδιαιτέρως για την πιθανότητα να αυξηθεί κι άλλο ο αριθμός αυτός, καθώς οι άνθρωποι προσπαθούν να προλάβουν την άφιξη του χειμώνα και επίσης φοβούνται για νέο κλείσιμο των συνόρων. Η Ύπατη Αρμοστεία απευθύνει έκκληση να ενισχυθούν περαιτέρω οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στην περιοχή αυτή προκειμένου να μειωθούν οι κίνδυνοι», ανέφερε, κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας ενημέρωσης των δημοσιογράφων, ο εκπρόσωπος Τύπου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ, ο οποίος συνέχισε με μια δραματική περιγραφή της κατάστασης στην Ελλάδα και τόνισε ιδιαίτερα το καθήκον των υπόλοιπων χωρών της Ευρώπης:

«Στο Αιγαίο μάς προκαλεί τεράστια θλίψη το πρόσφατο κύμα θανάτων στη θάλασσα ανθρώπων που προσπαθούσαν να περάσουν από την Τουρκία στην Ελλάδα. Τις τελευταίες εννέα ημέρες έχουν χάσει τη ζωή τους 19 άνθρωποι σε πέντε ξεχωριστά περιστατικά, από τους οποίους οι μισοί πέθαναν μέσα στο Σαββατοκύριακο.

Μεταξύ των νεκρών βρίσκονταν και βρέφη και παιδιά. Οι πρόσφυγες με τους οποίους μιλήσαμε κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου μας είπαν ότι οι διακινητές ρίχνουν τις τιμές για το πέρασμα σε κακές καιρικές συνθήκες και συνωστίζουν περισσότερο κόσμο μέσα στις βάρκες.

Προτεραιότητα αποτελεί η βελτίωση των συνθηκών στις χώρες πρώτης υποδοχής. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η παρούσα κατάσταση στην Ευρώπη, απαιτούνται διάφορα σταθεροποιητικά μέτρα στις πρώτες χώρες ασύλου, καθώς επίσης και όλες οι χώρες στις οποίες οι πρόσφυγες μετακινούνται θα πρέπει να αυξήσουν τους νόμιμους τρόπους μετακίνησης.

Σε αυτούς περιλαμβάνεται η ενίσχυση της στήριξης στις χώρες που φιλοξενούν την πλειοψηφία των Σύρων, Ιρακινών και Αφγανών προσφύγων, μια εκστρατεία ενημέρωσης που θα πληροφορεί για τους κινδύνους του θαλάσσιου ταξιδιού και η ανάπτυξη νόμιμων εναλλακτικών οδών για την αναζήτηση της προστασίας στην Ευρώπη.

Στις χώρες της Ευρώπης πρέπει να καταβληθούν ουσιαστικές προσπάθειες για την ανάπτυξη μιας ισχυρής ικανότητας υποδοχής και καταγραφής προκειμένου να επιτύχει το πρόγραμμα επανεγκατάστασης (relocation)».

Χωρίς στέγη

Μετά τις χαοτικές και θλιβερές εικόνες που έχουμε δει τις τελευταίες ημέρες, τα σύνορα κατά μήκος των βαλκανικών χωρών διέλευσης έχουν ξανανοίξει. Στα σύνορα της Σερβίας με την Κροατία περίπου 3.000 άνθρωποι περίμεναν μέσα στην αβεβαιότητα και τη βροχή από την Κυριακή μέχρι αργά τη Δευτέρα το απόγευμα, χωρίς στέγη και με την ελάχιστη διαθέσιμη βοήθεια.

Μέλη του προσωπικού της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και άλλων εταίρων της παρείχαν μέσα σε ελάχιστο χρόνο κάθε στήριξη που μπορούσαν, όπως φαγητό, νερό και κουβέρτες, μεταξύ άλλων. Αλλά πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων ηλικιωμένων, εγκύων και αρκετών ατόμων με σωματικές αναπηρίες, ήταν βρεγμένοι και αναφέρθηκαν περιστατικά υποθερμίας. Παρόμοια θλιβερή κατάσταση επικρατούσε και στα σύνορα Κροατίας – Σλοβενίας.

Παρότι οι συνθήκες εξακολουθούν να είναι δυσμενείς σε ορισμένες περιοχές και υπάρχει συσσώρευση προσφυγικού πληθυσμού, υπήρξε επανεκκίνηση της μετακίνησης καθώς 4.300 άνθρωποι έφτασαν στην Αυστρία από τη Σλοβενία. Στο μεταξύ, στην Αυστρία και τη Γερμανία δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες κοιμούνται σε σκηνές και προσωρινά καταλύματα λόγω ελλείψεων στις δομές στέγασης.

topontiki.gr

Οι έγκυροι «New York Times» κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου υπογραμμίζοντας τις δυνητικά καταστροφικές προσφυγικές διαστάσεις της αναζωπυρωμένης κρίσης στο Αφγανιστάν.

Ο προβληματισμός, αν και αμερικανικός, απηχεί τις ανησυχίες της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία ζητάει το τελευταίο διάστημα από τους Ευρωπαίους να αναγνωρίσουν στους Αφγανούς καθεστώς πρόσφυγα (και επομένως δικαίωμα ασύλου), με το σκεπτικό ότι και αυτοί προέρχονται από εμπόλεμες ζώνες.

Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών και της ΕΕ, από τους περίπου 550.000 ανθρώπους που έχουν φτάσει φέτος στη «γηραιά» ήπειρο μέσω της Μεσογείου (μέσω Ελλάδας και Ιταλίας δηλαδή) περίπου το 20% ήταν Αφγανοί. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, ο αριθμός των εσωτερικά εκτοπισμένων εντός του Αφγανιστάν φέρεται να προσεγγίζει ήδη το 1 εκατ.

Παράλληλα, πληροφορίες θέλουν τις αφγανικές Αρχές να εκδίδουν πλέον κατά μέσον όρο 2.000 διαβατήρια ημερησίως, αριθμό τριπλάσιο σε σύγκριση με τον αντίστοιχο πριν από έξι μήνες. Οι Ευρωπαίοι ωστόσο από την πλευρά τους κωλυσιεργούν, ενώ πίσω στο Αφγανιστάν ο πόλεμος αναζωπυρώνεται, με αποτέλεσμα χιλιάδες άνθρωποι να παίρνουν τον δρόμο της προσφυγιάς.

Το Ιράν και το Πακιστάν, παραδοσιακοί προορισμοί για τους Αφγανούς, πλέον δεν δείχνουν διάθεση να υποδεχθούν νέα καραβάνια προσφύγων. Αντιθέτως, μάλιστα, προχωρούν σε μαζικές απελάσεις ή αρνούνται να ανανεώσουν τις άδειες παραμονής χιλιάδων από τους συνολικά... εκατομμύρια Αφγανούς που ήδη βρίσκονται εντός των συνόρων τους. Ως εκ τούτου τα νέα καραβάνια των προσφύγων «έχουν αρχίσει να κατευθύνονται προς την Ευρώπη».

Οι πολιτικοί στη Δύση δείχνουν μέχρι στιγμής να μην έχουν αντιληφθεί τους νέους κινδύνους που αναδύονται, όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά οι «New York Times», κινδύνους που έχουν να κάνουν κυρίως με δύο πράγματα: με τη σταθερότητα στο Αφγανιστάν από τη μία και με τις προσφυγικές πιέσεις που δέχεται η Ευρώπη από την άλλη. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι λόγω Συρίας η ΕΕ «ήδη ζει τη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο». Με δεδομένο ωστόσο ότι ο κατάσταση εντός του Αφγανιστάν επιδεινώνεται και μάλιστα με ραγδαίο ρυθμό, οι προσφυγικές ροές είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα γιγαντωθούν.

Υπό έλεγχο 30 επαρχίες

Από τις αρχές Σεπτεμβρίου οι Ταλιμπάν «αλωνίζουν» στο Βόρειο Αφγανιστάν. Εφτασαν μάλιστα στο σημείο να καταλάβουν προσωρινά την περιφερειακή πρωτεύουσα Κουντούζ κοντά στα σύνορα με το Τατζικιστάν. Από τις συνολικά 398 επαρχίες της χώρας περίπου οι μισές εκτιμάται σήμερα ότι απειλούνται από τους ταλιμπάν ενώ περίπου 30 τελούν ήδη υπό τον έλεγχό τους.

Υπό το βάρος των νέων δεδομένων, ο πρόεδρος Ομπάμα αναγκάστηκε να παρατείνει την παραμονή σχεδόν 10.000 Αμερικανών στρατιωτών στο Αφγανιστάν και για το 2016, ενώ παράλληλα και οι Ρώσοι αρχίζουν να ενισχύουν τη στρατιωτική τους εμπλοκή στην περιοχή.

ethnos.gr

Tην εξαργύρωση σε… χρήμα του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και των αποφάσεων της Συνόδου Κορυφής ζητεί το υπουργείο Μετανάστευσης για να προχωρήσει στη λειτουργία των hot spots σε Λέρο, Κω, Χίο και Σάμο, τα οποία, όπως χαρακτηριστικά ανέφεραν συνεργάτες του υπουργού Γιάννη Μουζάλα, «θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ακόμα και μέσα σε λίγες ημέρες».

Ωστόσο οι τοπικοί παράγοντες δηλώνουν άγνοια για τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς.

Ο δήμαρχος Χίου Μανώλης Βουρνούς, σε επιστολή του, πριν από δέκα ημέρες, ζητεί από το υπουργείο ενημέρωση για τη λειτουργία του hot spot στο νησί. «Θα θέλαμε να μας ενημερώσετε για τη δημιουργία hot spot, όπως έχει ανακοινωθεί από τα μέσα ενημέρωσης, και για το πώς και πού θα λειτουργεί», τονίζει. Σήμερα αναμένεται ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής να μεταβεί σε Μυτιλήνη και Χίο για να πραγματοποιήσει συναντήσεις με τοπικούς φορείς.

Οι ίδιες πηγές από το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, απαντώντας στο δημοσίευμα της «Κ» της 22ης Οκτωβρίου, που αναφέρει ότι το κέντρο ταυτοποίησης (hot spot) στη Μόρια της Λέσβου έχει αναστείλει τη λειτουργία του λόγω του ότι αδυνατεί να ανταποκριθεί στις αυξημένες προσφυγικές ροές, αποκαλούν το συγκεκριμένο κέντρο «πιλοτικό». «Η πλήρης λειτουργία του όπως και η λειτουργία των υπόλοιπων κέντρων ταυτοποίησης εξαρτάται και από τη χρηματοδότηση και την υλοποίηση των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ενωση», εξηγούν. Σύμφωνα με την Εκθεση Αξιολόγησης Αναγκών, που έχει συντάξει το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, οι προβλέψεις για τις ανάγκες διαχείρισης του μεταναστευτικού τα επόμενα δύο χρόνια είναι 480 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, τόσο περίπου είναι το συνολικό ποσό που η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει προϋπολογίσει για την Ελλάδα έως το 2020.

Ηδη, οι πρώτοι πρόσφυγες θα μεταβούν από την Ελλάδα στο Λουξεμβούργο και τη Σουηδία – πρόκειται πάντως για μονοψήφιους αριθμούς, στο πλαίσιο της εφαρμογής του μηχανισμού relocation. Εως τώρα μόνο έξι χώρες έχουν ενημερώσει για προσφερόμενες θέσεις, και συγκεκριμένα η Αυστρία, η Γαλλία, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, η Ισπανία και η Σουηδία, ενώ ταυτόχρονα δεν έχει ξεκαθαριστεί το θέμα της χρηματοδότησης του προγράμματος.

«Ο ρυθμός ανταπόκρισης της χώρας μας δεν μπορεί παρά να είναι ανάλογος με τον ρυθμό ανταπόκρισης της υπόλοιπης Ευρώπης», σημείωναν χαρακτηριστικά στελέχη του υπουργείου, τονίζοντας ότι τα κράτη-μέλη που προγραμματιζόταν να στείλουν 370 εμπειρογνώμονες στην Ελλάδα, τελικά έχουν στείλει 81 άτομα. Επίσης, στην πρόσκληση της Frontex για 775 εμπειρογνώμονες, έξι κράτη-μέλη έχουν ανταποκριθεί, στέλνοντας μόλις 48 εμπειρογνώμονες.

Καθημερινή