Το οικονομικό και πολιτικό χάος που ξεκίνησε το 2009 παραμένει, προκαλώντας αγωνία και αβεβαιότητα στους πολίτες. Ωστόσο, για πρώτη φορά ίσως, η κατάσταση δείχνει έστω και πρόσκαιρα να βαίνει προς μια ομαλοποίηση.

Το 2017, σε πολιτικό επίπεδο, ήταν αναμφισβήτητα η πιο «ήσυχη» χρονιά από τις 8 συνολικά της οικονομικής περιδίνησης της Ελλάδας. Η χρονιά που φεύγει δεν είχε τα πολιτικά και οικονομικά θρίλερ των προηγούμενων ετών, δεν είχε τις θυελλώδεις εκλογικές αναμετρήσεις, δεν είχε εφιαλτικές βραδιές στα στρογγυλά τραπέζια των Βρυξελλών.

Τους πρώτους μήνες η πολιτική συζήτηση περιστράφηκε γύρω από το πολυνομοσχέδιο με τα νέα μέτρα, το οποίο τελικά πέρασε από τη Βουλή το Μάιο εν μέσω σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης.

Τον ίδιο μήνα, η Ελλάδα θρήνησε το θάνατο ενός σπουδαίου πολιτικού, ενός ηγέτη που σημάδεψε με την πορεία του τη νεότερη πολιτική ιστορία της χώρας, του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

Τους τελευταίους μήνες, η χρονιά σημαδεύτηκε από την επίσκεψη Τσίπρα στις ΗΠΑ και τη συνάντηση με τον «πλανητάρχη» Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και την πρώτη επίσκεψη Τούρκου Προέδρου στην Ελλάδα έπειτα από έξι δεκαετίες.

Οι πολιτικές και διπλωματικές απαντήσεις που έλαβε ο «σουλτάνος» Ερντογάν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο και τον πρωθυπουργό, Αλέξη Τσίπρα θα μείνουν σίγουρα στη μνήμη και θα γραφτούν στην ιστορία.

Πάμε, όμως, να δούμε αναλυτικά τα πολιτικά γεγονότα που σημάδεψαν το 2017:

23/01: Βγαίνουν τα πορίσματα της Εξεταστικής για τα «θαλασσοδάνεια»
Με διαφορετικές εκτιμήσεις ως προς το φαινόμενο της διαπλοκής και κάτω από υψηλούς τόνους, πέφτει η αυλαία των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής, που διερεύνησε επί εννιά μήνες τη νομιμότητα των δανειοδοτήσεων κομμάτων και ΜΜΕ από τις τράπεζες.

Το τελικό κείμενο κατατέθηκε στον πρόεδρο της Βουλής, ενώ τα μέλη της Εξεταστικής παραδέχτηκαν πως δεν εντόπισαν ενδείξεις τέλεσης ποινικών αδικημάτων από πολιτικά πρόσωπα που θα έκριναν αναγκαία τη συγκρότηση προανακριτικής επιτροπής. Κατά την ψηφοφορία επί της πορισματικής εισήγησης της πλειοψηφίας, υπέρ ψήφισαν οι 12 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ ενώ την καταψήφισαν οι 8 βουλευτές από ΝΔ, Δημοκρατική Συμπαράταξη, ΚΚΕ και Χρυσή Αυγή και δύο βουλευτές που εκπροσωπούσαν το Ποτάμι και την Ένωση Κεντρώων, δήλωσαν «παρών».

21/03: Κλείνει οριστικά η υπόθεση του Βατοπεδίου: Δικαιώνεται η κυβέρνηση Καραμανλή
Στις 21 Μαρτίου, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων αθωώνει όλους τους κατηγορούμενους, μεταξύ των οποίων τον ηγούμενο Εφραίμ και το μοναχό Αρσένιο για την υπόθεση της Μονής Βατοπεδίου.

Σε γραπτή δήλωσή του, ο πρώην πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής αναφέρει: «Η σημερινή απόφαση της ελληνικής Δικαιοσύνης αποκαλύπτει το μέγεθος της αθλιότητας στην υπόθεση Βατοπεδίου. Αποκαλύπτει τις μεθοδεύσεις που μετήλθαν ύποπτα και ταπεινά συμφέροντα, ιδιωτικά και μικροπολιτικά, για να σκηνοθετήσουν τη σκευωρία. Ο στόχος προφανής: Να πληγεί με κάθε τρόπο η τότε κυβέρνηση. Συκοφαντώντας, σπιλώνοντας, ταλαιπωρώντας για χρόνια αθώους ανθρώπους και τις οικογένειές τους. Ζημιώνοντας τη χώρα σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική περίοδο. Η σημερινή ετυμηγορία κλείνει μια μεγάλη πληγή. Αποκαθιστά την αλήθεια και την τιμή των προσώπων που τόσο άδικα κατηγορήθηκαν. Αφήνει βαρύτατα εκτεθειμένους όσους εμπνεύστηκαν και εκτέλεσαν το ανέντιμο εγχείρημα. Έστω και αργά, το φως στο τέλος πάντα νικάει το σκοτάδι».

21/03: Ο Ντάισελμπλουμ προσβάλλει την Ελλάδα: Μας φάγατε τα λεφτά σε ποτά και γυναίκες
Απίστευτες ήταν οι δηλώσεις που έκανε ο επικεφαλής του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, στην γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung, λέγοντας πως οι χώρες της νότιας Ευρώπης, «ξόδευαν χρήματα σε αλκοόλ και γυναίκες», ενώ οι βόρειες χώρες έδειξαν αλληλεγγύη κατά την κρίση.

«Κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρώ, οι χώρες του Βορρά έδειξαν αλληλεγγύη στις χώρες που επηρεάστηκαν από την κρίση. Ως σοσιαλδημοκράτης, αποδίδω εξαιρετική σημασία στην αλληλεγγύη. Αλλά και αυτοί έχουν υποχρεώσεις. Δεν μπορούν να ξοδεύουν όλα τα χρήματα σε ποτά και γυναίκες και μετά να ζητούν βοήθεια», δηλώνει ο πρόεδρος του Eurogroup, ξεσηκώνοντας «θύελλα» αντιδράσεων σε Ελλάδα και Ευρώπη.

Ο ίδιος, μάλιστα επανέρχεται μία ημέρα αργότερα και στον ίδιο ειρωνικό τόνο αρνείται να ζητήσει συγγνώμη για τα όσα είχε πει νωρίτερα.

18/05: Ψηφίζεται το πολυνομοσχέδιο με τα νέα μέτρα: «Μετωπική» Τσίπρα - Μητσοτάκη στη Βουλή
Εν μέσω σφοδρότατης πολιτικής αντιπαράθεσης, υπερψηφίζονται στη Βουλή τα νέα μέτρα που αφορούν στην ολοκλήρωση της αξιολόγησης του ελληνικού προράμματος. Για ακόμη μία φορά, Αλέξης Τσίπρας και Κυριάκος Μητσοτάκης επιδίδονται σε μια άγρια κόντρα.

«Ούτε οι κόφτες θα ενεργοποιούνται ούτε οι καταστροφές και οι αποτυχίες θα έρχονται και θα ζητάτε εκλογές, που ποτέ δεν θα έρχονται. Είχατε μία ευκαιρία, να αλλάξετε αφήγημα. Λέτε στον ελληνικό λαό δύο πράγματα, ότι η κυβέρνηση φέρνει 4ο μνημόνιο κι ότι τα αντίμετρα είναι αέρας κοπανιστός. Θα κρατήσω αυτές τις δηλώσεις σας, και θα ζητήσω από τους συνεργάτες μου να ετοιμάσουν από τώρα τα σποτς για τις ευρωεκλογές», λέει από το βήμα της Βουλής ο πρωθυπουργός, απευθυνόμενος στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Απαντώντας του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τον επικρίνει, λέγοντάς του πως «ζούμε έναν εφιάλτη. Ολοκληρώνεται η μεγαλύτερη πολιτική απάτη».

29/05: Πεθαίνει ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης
Πλήρης ημερών, φεύγει από τη ζωή τα ξημερώματα της Δευτέρας, σε ηλικία 99 ετών, ο πρώην πρωθυπουργός και επίτιμος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.

Σε ανακοίνωσή της, η οικογένειά του αναφέρει: «Σήμερα στη 01:00 ο Κωσταντίνος Μητσοτάκης έφυγε από τη ζωή, περιστοιχισμένος από τους ανθρώπους που αγαπούσε και τον αγαπούσαν». 

Η σορός του τίθεται σε λαϊκό προσκύνημα στη Μητρόπολη Αθηνών, όπου παρίσταται το σύνολο της πολιτικής και πολιτειακής ηγεσίας της χώρας, για να του απευθύνει μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και οδύνης το «ύστατο χαίρε».

Την 1η Ιουνίου πραγματοποιείται η ταφή του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τα Χανιά, στον Αργουλιδέ.

16/06: Συμφωνία στο Eurogroup για την Ελλάδα
«Η απόφαση της Eurogroup αποτελεί σημαντική ώθηση στην ελληνική οικονομία, καθώς μία δυναμική ανάκαμψη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Η Ελλάδα βρίσκεται καθ' οδόν στο να τερματίσει μία κρίση που βλάπτει την κοινωνία και την οικονομία μας. Η απόφαση αυτή αποτελεί μία ισχυρή δέσμευση για αυτόν τον στόχο», υπογραμμίζει ο Αλέξης Τσίπρας, αναφερόμενος στη συμφωνία που επιτυγχάνεται στο Eurogroup για το ελληνικό ζήτημα.

Παυλόπουλος και Τσίπρας «αναχαίτισαν» τον Ερντογάν 

07/09: Επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα και η συμβολική ομιλία στη Πνύκα
«Θερμή» ήταν η υποδοχή που επεφύλαξε η ελληνική πλευρά στον νεοεκλεγέντα (τότε) Γάλλο πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν τον Σεπτέμβρη του 2017.

Ο Εμάνουελ Μακρόν συναντήθηκε και συζήτησε σε άριστο κλίμα τόσο με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα όσο και με τον Έλληνα ομόλογό του Προκόπη Παυλόπουλο.

Στο λόφο της Πνύκας, ο Γάλλος πρόεδρος σε μια ιστορική ομιλία, μίλησε στα ελληνικά για τη Δημοκρατία και τη βαθιά φιλία Ελλάδας – Γαλλίας.

Η επίσκεψη του Μακρόν στην Ελλάδα, μιλώντας στη «σκιά» της Ακρόπολης για το μέλλον της Ευρώπης θεωρήθηκε ιδιαίτερα συμβολική και μεγάλης σημασίας.

Με «απόλυτη επιτυχία» στέφθηκε το δύσκολο ταξίδι του Έλληνα πρωθυπουργού στην Ουάσιγκτον και η συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τον Οκτώβρη του 2017.

Τον Αλέξη Τσίπρα στο μακρινό ταξίδι συνόδευσαν τόσο υπουργοί και στελέχη της κυβέρνησης όσο και Έλληνες επιχειρηματίες, πετυχαίνοντας τα πολυπόθητα «deal» με την αμερικανική πλευρά.

«Το ταξίδι πήγε εξαιρετικά καλά, οι βασικοί στόχοι επιτεύχθηκαν», τόνισε ο Αλέξης Τσίπρας σε δήλωσή του στους Έλληνες δημοσιογράφους στο Blair House.

19/11: Η Φώφη Γεννηματά εκλέγεται αρχηγός του νέου φορέα της Κεντροαριστεράς
Η Φώφη Γεννηματά μετά από δυο εκλογικούς γύρους, σε διάστημα δυο εβδομάδων, με καθαρή εντολή, εκλέγεται με πανηγυρικό τρόπο στην ηγεσία του νέου φορέα της Κεντροαριστεράς.

Με ποσοστό γύρω στο 56,9%, έναντι 43,1% του Νίκου Ανδρουλάκη, η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είναι η νικήτρια των εκλογών και παίρνει το χρίσμα.

23/11: Το Βραβείο Πολιτικού Σθένους απονέμεται στον Αλέξη Τσίπρα
Η πρώτη φορά που το εν λόγω βραβείο απονέμεται σε Έλληνα πρωθυπουργό

Με το Βραβείο Πολιτικού Σθένους (Prix du Courage politique) η γαλλική επιθεώρηση Politique Internationale τίμησε τον Νοέμβρη στο Παρίσι τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα.

«Το σθένος το δικό μας είναι το σθένος που επέδειξε ο ελληνικός λαός σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Σταθήκαμε όρθιοι και συνεχίζουμε να δίνουμε τη μάχη», ήταν τα λόγια του Αλέξη Τσίπρα.

7/12: Επίσκεψη Ερντογάν στην Αθήνα: Η ιστορική αντιπαράθεση με Παυλόπουλο και το «χαστούκι» του Τσίπρα στον «σουλτάνο»
Ήταν η πρώτη επίσκεψη Τούρκου προέδρου στην Αθήνα εδώ και 64 χρόνια και σίγουρα η πιο… ενδιαφέρουσα.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός ξεκαθάρισε στον «σουλτάνο» πως προϋπόθεση για όλα αποτελεί ο σεβασμός στο Διεθνές Δίκαιο και στη Συνθήκη της Λωζάνης.

Ο Αλέξης Τσίπρας αναλύοντας την ατζέντα των συνομιλιών χαρακτήρισε ιστορική την επίσκεψη του Τούρκου προέδρου και τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης των διαύλων επικοινωνίας.

Αυτό όμως που όλοι θα θυμούνται από αυτή την επίσκεψη είναι η σύγκρουση με τον Έλληνα Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο, ο οποίος δεν άφησε κανένα περιθώριο ελιγμού στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Νέα περιφερειακή δυναμική στη ΕΕ από την τετραμερή Σύνοδο στο Βελιγράδι

Με απόλυτη επιτυχία «στέφθηκε» η τετραμερής Σύνοδος στο Βελιγράδι μεταξύ Ελλάδας, Σερβίας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας.

Η Σύνοδος Κορυφής που άρχισε με ελληνική πρωτοβουλία, θεσμοθετείται και αναμένεται να επακολουθήσουν ακόμα δυο. Τον Μάρτιο στο Βουκουρέστι και τον Μάιο στη Θεσσαλονίκη, δημιουργώντας με αυτό τον τρόμο μια νέα περιφερειακή δυναμική στο πλαίσιο πάντα της ευρωπαϊκής πορεία των βαλκανικών χωρών.

17/12: Πραγματοποιείται το 11ο Συνέδριο της ΝΔ
Με το χαιρετισμό του προέδρου του κόμματος Κυριάκου Μητσοτάκη, ξεκίνησαν οι εργασίες του 11ου συνεδρίου της ΝΔ που πραγματοποιήθηκαν το διήμερο 16-17 Δεκεμβρίου στον εκθεσιακό χώρο Metropolitan Expo, στο Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών «Ελ. Βενιζέλος».

Το «παρών» έδωσαν μεταξύ άλλων Αντώνης Σαμαράς, Κώστας Καραμανλής και Ευάγγελος Μεϊμαράκης.

Ο πρόεδρος της αξιωματικής αντιπολίτευσης εξαπέλυσε από το βήμα του Συνεδρίου ολομέτωπη επίθεση προσωπικά στον Έλληνα πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα αλλά και στην κυβέρνηση.

To Brexit, το προσφυγικό, οι αλλαγές στην ευρωζώνη, η κρίση στις σχέσεις με την Πολωνία, ο σχηματισμός κυβέρνησης στη Γερμανία, αλλά και η προετοιμασία της εξόδου της Ελλάδας από το Μνημόνιο θα είναι τα βασικά ζητήματα που θα απασχολήσουν την Ε.Ε. και την ευρωζώνη το 2018.

Είναι προφανές ότι τα παραπάνω θέματα δεν είναι καθόλου εύκολα ενώ στην πορεία συνήθως προκύπτουν και άλλα ζητήματα, είτε εσωτερικά είτε γεωπολιτικά. Ωστόσο οι προοπτικές είναι καλές, ίσως οι καλύτερες των τελευταίων ετών γιατί αφενός μεν επιταχύνεται η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας και αφετέρου οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι έτοιμοι πολιτικά για σημαντικές αλλαγές, κυρίως στην ευρωζώνη.

Για πρώτη φορά από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και οι 28 χώρες της Ε.Ε. θα εμφανίσουν το 2017 θετικό πρόσημο στο ΑΕΠ. Για πρώτη φορά επίσης η ανεργία επέστρεψε κατά μέσο όρο στα προ κρίσης επίπεδα, ενώ ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρχαν στην Ευρώπη περισσότεροι εργαζόμενοι (235 εκατομμύρια στην Ε.Ε., εκ των οποίων 156 εκατομμύρια στην ευρωζώνη) απ’ όσο σήμερα. Φυσικά, η κατάσταση δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες και κυρίως στην Ελλάδα που υστερεί παντού (κυρίως στην ανάπτυξη και στην απασχόληση).

Σε κάθε περίπτωση, η οικονομική ανάκαμψη δημιουργεί καλό πολιτικό κλίμα, λιγότερη πίεση από τους ακραίους και λαϊκιστές στα λεγόμενα παραδοσιακά κόμματα και ιδανικές συνθήκες για αλλαγές και δύσκολες αποφάσεις.

Σε πολιτικό επίπεδο τρία είναι τα θέματα που θα απασχολήσουν την κοινοτική επικαιρότητα στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2018. Το σημαντικότερο όλων είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης στη Γερμανία, χώρα-βαρόμετρο για οποιαδήποτε εξέλιξη στην Ευρώπη. Μια Γερμανία χωρίς κυβέρνηση σημαίνει Ευρώπη σε στασιμότητα, οπότε είναι επιτακτική ανάγκη να υπάρξει συμφωνία Μέρκελ-Σουλτς μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2018, ώστε η Ε.Ε. και η ευρωζώνη να μπορέσουν να λάβουν αποφάσεις.

Στα πολιτικά εντάσσεται και το προσφυγικό, όπου είναι απολύτως αναγκαίο να βρεθεί λύση μέχρι τον Ιούνιο σχετικά με την αναθεώρηση του Κανονισμού του Δουβλίνου. Αν δεν βρεθεί λύση, η χώρα μας θα έχει τεράστιο πρόβλημα, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό, ενώ θα καταστεί όμηρος της καλής θέλησης της Τουρκίας. Το Δουβλίνο πρέπει να αλλάξει ώστε να γίνεται καταμερισμός βαρών σε περιόδους κρίσης μεταξύ όλων των χωρών-μελών. Οι Ανατολικοί εξακολουθούν να αρνούνται να παίρνουν πρόσφυγες από τις χώρες της πρώτης γραμμής, ωστόσο δέχονται μεγάλη πίεση από όλους τους υπόλοιπους, κυρίως το γαλλογερμανικό άξονα και τις Βρυξέλλες.

Το τελευταίο πολιτικό πρόβλημα που προέκυψε έχει να κάνει με την Πολωνία, η άκρως εθνικιστική κυβέρνηση της οποίας επιχειρεί να καταλύσει το προπύργιο ενός κράτους δικαίου που είναι η ανεξάρτητη δικαιοσύνη. Η Κομισιόν έκανε κάτι πρωτοφανές αλλά απολύτως αναγκαίο στις 20 Δεκεμβρίου, ενεργοποιώντας το άρθρο 7 της Συνθήκης, το οποίο προβλέπει μέχρι και στέρηση της ψήφου στις κοινοτικές αποφάσεις για τις χώρες που με τις ενέργειές του θέτουν σε κίνδυνο το κράτος δικαίου. Κανένας δεν γνωρίζει πού θα φτάσει αυτή η υπόθεση και πόσο θα το τραβήξουν οι Πολωνοί, οι οποίοι, με βάση την απόφαση της Κομισιόν, θα πρέπει να συμμορφωθούν εντός τριμήνου. Ισως να έχει φτάσει και η ώρα στην Ε.Ε. για ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών με τις ανατολικές χώρες, οι οποίες, έχοντας ζήσει επί δεκαετίες σε σοβιετικό σύστημα, δεν έχουν καμία δημοκρατική παιδεία και δυστυχώς δεν έκαναν τίποτα τα τελευταία 25 χρόνια για να βελτιωθούν.

Το 2018 είναι έτος-σταθμός και για το Brexit, δεδομένου ότι μέχρι τον Οκτώβριο θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί οι διαπραγματεύσεις για την έξοδο και θα απομένουν στη συνέχεια λίγοι μήνες, ώστε πριν από την επίσημη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ε.Ε., στις 29 Μαρτίου 2019, να έχει ολοκληρωθεί και η συμφωνία για τη μελλοντική σχέση μεταξύ των δύο πλευρών. Οι μέχρι τώρα εξελίξεις δείχνουν ότι τόσο το Λονδίνο όσο και οι Ευρωπαίοι επιθυμούν μια συντεταγμένη έξοδο και μια συμφωνία για τη μελλοντική σχέση. Αυτό θα είναι ό,τι καλύτερο για τους εργαζόμενους Ευρωπαίους στο Ηνωμένο Βασίλειο και τους Βρετανούς στην Ε.Ε. γιατί θα κατοχυρωθούν τα δικαιώματά τους μετά το «διαζύγιο». Θα είναι καλό και για την ευρωπαϊκή οικονομία γιατί δεν πρόκειται να υπάρξει εμπορικός πόλεμος. Φυσικά το Brexit θα είναι πολύ επώδυνο για τους Βρετανούς και λιγότερο για τους Ευρωπαίους, ωστόσο δική τους ήταν η πολιτική επιλογή της εξόδου, δικές τους και οι συνέπειες αυτής.

Τι έχει να περιμένει η Ελλάδα

Το 2018 θα είναι και έτος Ελλάδας, αφού η χώρα, οκτώ χρόνια μετά το πρώτο Μνημόνιο του 2010, ετοιμάζεται να βγει από τα προγράμματα τον Αύγουστο. Δυστυχώς, τα πράγματα θα ήταν πολύ καλύτερα εάν δεν είχε μεσολαβήσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛ. τον Ιανουάριο του 2015. Εκείνο που προέχει, σήμερα, είναι η προετοιμασία της εξόδου από το πρόγραμμα, η οποία θα πρέπει πάση θυσία να συνοδεύεται από μια γενναία ελάφρυνση του δημόσιου χρέους – μόνο με ρύθμιση του χρέους θα απελευθερωθεί η οικονομία. Οι αποφάσεις θα ληφθούν μετά τον Ιούνιο και πριν από το τέλος Αυγούστου, ενώ θα έχει μεσολαβήσει και η τέταρτη αξιολόγηση (Μάιος-Ιούνιος).

Η κυβέρνηση δεν έχει να επιδείξει επιτυχίες σε διεκδικήσεις κι αυτό είναι ίσως το πιο αρνητικό στοιχείο. Το θετικό είναι ότι κανένας από τους εταίρους μας δεν θέλει ένα τέταρτο πρόγραμμα διάσωσης για την Ελλάδα, δεν το αντέχουν πολιτικά στο εσωτερικό των χωρών τους, κι αυτό ίσως τους κάνει πιο γενναιόδωρους σε σχέση με το χρέος.

http://www.eleftherostypos.gr

Το θέμα της καθαρής ή μη εξόδου δεν συνιστά μόνο νέο πεδίο «αντιπαράθεσης» της κυβέρνησης με τον κεντρικό τραπεζίτη αλλά αποτελεί και αντικείμενο ανάλυσης των μεγάλων χρηματοπιστωτικών οίκων και διεθνών think tanks. Στις εκτιμήσεις τους για το 2018 περιλαμβάνουν και αναφορές στο πολιτικό περιβάλλον που πιθανόν θα διαμορφωθεί με βασικό ερώτημα: Θα κάνει ο Τσίπρας εκλογές και πότε;

Τι προβλέπουν Citigroup, Deutsche Bank και το Eurasia Group
Συγκεκριμένα και σχετικά με το φλέγον θέμα της «καθαρής εξόδου», η Citigroup υποστηρίζει πως αν αυτή επιτευχθεί, αυτό θα συμβεί αφού προηγουμένως η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έχει υποβάλλει τους έλληνες πολίτες σε νέα μέτρα λιτότητας, περίπου 2 δισ. ευρώ ή 1% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2018. «Αν και η αγορά εστιάζει στη διάκριση μίας «καθαρής» έναντι μίας «υποβοηθούμενης» εξόδου, το πιο σημαντικό ερώτημα είναι αν η έξοδος αυτή θα είναι «άτακτη» ή «συνεργατική»», σημειώνει η Deutsche Bank, προσθέτοντας πως «μία συνεργατική έξοδος θα απαιτούσε αμοιβαία συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και της Ευρώπης για τον τρόπο λειτουργίας μετά τον Αύγουστο του 2018».

Το Eurasia Group δεν βλέπει κι αυτό μια «καθαρή έξοδο», αλλά μια «ενισχυμένη εποπτεία» που παραμένει το πιο πιθανό πλαίσιο μετά το πρόγραμμα, για την Ελλάδα.

Οσον αφορά στο ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, το βασικό σενάριο για την Eurasia είναι ότι οι εκλογές θα πραγματοποιηθούν τον Σεπτέμβριο ή τον Ιούνιο του 2019, αν και υπάρχει πιθανότητα 45% να γίνουν μετά τον Αύγουστο του ​2018, μετά την «καθαρή» ή μη έξοδο της χώρας από το μνημόνιο.

Ακολουθούν οι εκτιμήσεις και οι αναλύσεις των τριών χρηματοπιστωτικών οίκων και think-tank:

Citi: Συνεχιζόμενη λιτότητα από τον Τσίπρα για χάρη του… clean exit
Στην έγκριση του προϋπολογισμού του 2018 αναφέρεται σε σημερινό της σημείωμα προς τους πελάτες της η Citigroup, τονίζοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν αναμένεται να «χαλαρώσει» τη λιτότητα καθώς κάτι τέτοιο θα αποτελέσει εμπόδιο στο clean exit.

Όπως σημειώνει η αμερικάνικη τράπεζα, η συνεχιζόμενη λιτότητα και το 2018 θα κρατήσει τις προοπτικές της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας αρκετά περιορισμένες.

Σύμφωνα με την Citi, η ελληνική κυβέρνηση μπορεί και πάλι να δεχτεί πίεση, στην προσπάθεια της να «χαλαρώσει» τη δημοσιονομική λιτότητα, ωστόσο κάτι τέτοιο δεν συνεπάγεται με την επίτευξη της καθαρής εξόδου από τα προγράμματα διάσωσης το καλοκαίρι του 2018.

Ο προϋπολογισμός εισάγει νέα μέτρα λιτότητας, περίπου 2 δισ. ευρώ ή 1% του ΑΕΠ, όπως συμφωνήθηκε με τους πιστωτές την άνοιξη, προσθέτει η Citi.

Όπως σημειώνει η Citi, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσφατα την παροχή επιδομάτων για τα φτωχότερα νοικοκυριά, τα οποία έχουν εγκριθεί καταρχήν από τους πιστωτές, αλλά ενδέχεται να εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχίες σχετικά με το κατά πόσον είναι συμβατά με το πρόγραμμα διάσωσης. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο φέρεται να μην εγκρίνει αυτή την πολιτική της κυβέρνησης.

Deutsche Bank: «Κάποιο φως για την Ελλάδα το ’18»
Οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας για αποπληρωμές ομολόγων για τα επόμενα λίγα χρόνια είναι πολύ μικρότερες απ’ ό,τι στο παρελθόν και συνολικά λίγο πάνω από 10 δισ. ευρώ έως το 2020, αναφέρει η Deutsche Bank στην έκθεσή της με τίτλο: «Η Ελλάδα το 2018: Επιτέλους κάποιο φως στην άκρη του τούνελ».

Συγκεκριμένα, η έκθεση σημειώνει τα εξής: «Με βάση το σημερινό δημοσιονομικό πρόγραμμα, το πρωτογενές πλεόνασμα της Ελλάδας αναμένεται να καλύπτει περίπου τις πληρωμές τόκων της χώρας για τα επόμενα λίγα χρόνια. Αν εξαιρεθούν τα έντοκα γραμμάτια, που χρηματοδοτούνται εγχώρια, υπάρχει μόνο μία μεγάλη αποπληρωμή ομολόγων, ύψους 4 δισ. ευρώ, που λήγει τον Ιούλιο του 2019 και συνολικά λίγο περισσότερο από 10 δισ. ευρώ ωριμάνσεις έως το 2020. Αυτή η παρατήρηση είναι σημαντική, επειδή ο φάκελος του σημερινού προγράμματος προβλέπει ένα μεγάλο απόθεμα διαθεσίμων, ύψους 9 δισ. ευρώ, το οποίο, σε συνδυασμό με μία πολύ συγκρατημένη έκδοση (σ.σ.: τίτλων) στην αγορά θα επέτρεπε στην Ελλάδα να εξυπηρετεί το χρέος της χωρίς καμία πρόσθετη χρηματοδότηση».

«Θα στηρίξουν οι Ευρωπαίοι μία «καθαρή» έξοδο για την Ελλάδα (από το πρόγραμμα, που λήγει τον Αύγουστο του 2018)», είναι το ερώτημα που θέτει η γερμανική τράπεζα. «Τι θα συμβεί με την ελάφρυνση του χρέους και το ΔΝΤ», είναι ένα δεύτερο ερώτημα. «Αρχίζοντας με το τελευταίο ερώτημα, είναι εύλογο ότι το ΔΝΤ θα υποχωρήσει στη λήψη αποφάσεων το επόμενο έτος», σημειώνει η Deutsche Bank, προσθέτοντας: «Δεν συμμετέχει ούτως ή άλλως στη χρηματοδότηση και αυτό θα κάνει ευκολότερη τη συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και των Ευρωπαίων. Από την πλευρά των Ευρωπαίων, θα υπάρχει μικρότερη ανάγκη να βασισθούν στο ΔΝΤ για την επιβολή πειθαρχίας στους όρους του προγράμματος, δεδομένου ότι το πρόγραμμα λήγει. Ένας μειωμένος ρόλος για το ΔΝΤ θα έρθει σε ένα πολιτικά βολικό χρονικό διάστημα, καθώς εντείνονται οι συζητήσεις σχετικά με τη μετατροπή του ESM (Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας) σε ένα ευρωπαϊκό νομισματικό ταμείο». Για την ελληνική πλευρά, η μείωση της επιρροής του ΔΝΤ στις διαπραγματεύσεις «θα μειώσει τις απαιτήσεις για μεγαλύτερη δημοσιονομική σύσφιξη, ακόμη και να αυτό γίνει με κόστος την προσφορά μικρότερης εμπροσθοβαρούς ελάφρυνσης χρέους από τους Ευρωπαίους», σημειώνει η έκθεση, προσθέτοντας: «Το βασικό μας σενάριο είναι ότι η εμπλοκή του ΔΝΤ στο πρόγραμμα θα είναι σημαντικά χαμηλότερη το επόμενο έτος, κάτι που συμπίπτει βολικά με την αποχώρηση του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών».

Στο ερώτημα πώς θα μοιάζει η έξοδος της Ελλάδας, η γερμανική τράπεζα σημειώνει: «Αν και η αγορά εστιάζει στη διάκριση μίας «καθαρής» έναντι μίας «υποβοηθούμενης» εξόδου, το πιο σημαντικό ερώτημα είναι αν η έξοδος θα είναι «άτακτη» ή «συνεργατική». Μία συνεργατική έξοδος θα απαιτούσε αμοιβαία συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και της Ευρώπης για τον τρόπο λειτουργίας μετά τον Αύγουστο του 2018. Η ελληνική πλευρά είναι πιθανό να ζητήσει μία έξοδο που δεν θα προβλέπει όρους πολιτικής μέσω ενός νέου μνημονίου (δηλαδή, χωρίς πιστωτική γραμμή από τον ESM). Η ευρωπαϊκή πλευρά είναι πιθανόν να ζητήσει τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, αν και με μεγαλύτερη διέξοδο απ’ ό,τι προβλέπεται σήμερα με βάση το επικυρωμένο από το ΔΝΤ πρόγραμμα. Αν δεν υπάρξει πιστωτική γραμμή του ESM, η πρόβλεψη μίας συγκρατημένης και σταδιακής ελάφρυνσης χρέους, που θα προϋποθέτει ότι η Ελλάδα θα διατηρεί τη δημοσιονομική πειθαρχία και θα εξαρτάται από τη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη, είναι πιθανόν να προσφέρει έναν βασικό μεσοπρόθεσμο μηχανισμό επιβολής. Η ενδεχόμενη συμμετοχή στις επανεπενδύσεις του QE της ΕΚΤ καθώς και η διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος μπορεί να αποτελεί ένα άλλο έμμεσο κίνητρο και επίσης μηχανισμό επιβολής».

Η επιτυχής και βιώσιμη έξοδος της Ελλάδας από την κρίση, αναφέρει η Deutsche Bank, θα εξαρτηθεί από τρεις κρίσιμους παράγοντες: Πρώτον, την αποφυγή υποχωρήσεων στις δημοσιονομικές και διαρθρωτικές προσαρμογές. Δεύτερον, στην ομαλοποίηση του τραπεζικού συστήματος, περιλαμβανομένης της σταδιακής μείωσης του αποθέματος μη εξυπηρετούμενων δανείων και της χαλάρωσης των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων. Τρίτον, την πολιτική σταθερότητα, η οποία σε συνδυασμό με μία σταθερή δημοσιονομική στάση θα οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο της καταναλωτικής και επιχειρηματικής εμπιστοσύνης, που δεν έχουν επανέλθει ακόμη στα προ της κρίσης επίπεδα. «Οι προοπτικές για το 2018 παραμένουν θετικές, αλλά ο δρόμος προς την ομαλοποίηση θα παραμείνει μακρύς και δύσκολος», σημειώνει η έκθεση.

Eurasia: Γιατί ο Τσίπρας δεν θα πάει σε πρόωρες εκλογές, τι επιδιώκει και τι φοβάται
Σε αναβάθμιση των μακροπρόθεσμων προοπτικών της Ελλάδας σε «ουδέτερες» προχωρά η Eurasia Group σε νέα έκθεσή της, λόγω της αναμενόμενης επιτυχημένης εξόδου από το πρόγραμμα.

Όπως επισημαίνει, η συμφωνία staff level μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και της Τρόικας ανοίγει το δρόμο για την επιτυχή ολοκλήρωση της τρίτης αξιολόγησης στο Eurogroup της 22ας Ιανουαρίου. Αυτό θα διευκολύνει την «αποφοίτηση» της Ελλάδας από το τρέχον πρόγραμμα διάσωσης και την ένταξή της σε ένα καθεστώς «ενισχυμένης εποπτείας», ενώ η ελάφρυνση του χρέους θα καθοριστεί στο τέλος του προγράμματος και θα είναι εντός των παραμέτρων που συμφωνήθηκαν στην Eurogroup της 15ης Ιουνίου. Το βασικό σενάριο για την Eurasia είναι ότι οι εκλογές θα πραγματοποιηθούν τον Σεπτέμβριο του 2019, αν και υπάρχει πιθανότητα 45% να γίνουν το 2018.​

Η δυναμική μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ άλλαξε. Με αφορμή τον προσεχή Αύγουστο, όταν o ΣΥΡΙΖΑ ελπίζει να απαλλαγεί από τη βοήθεια των χωρών της ΕΕ και του ​ΔΝΤ για πάντα, η κυβέρνηση έχει κάνει πρόοδο στην τρέχουσα τρίτη αξιολόγηση.

Οι διαπραγματευτές έχουν πλέον καταλήξει σε συμφωνία σε staff level, σημειώνει η Eurasia. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει τώρα συμφωνία μεταξύ της τρόικας και της κυβέρνησης σχετικά με τα μέτρα που θα πρέπει να εφαρμόσει ο ΣΥΡΙΖΑ για την ολοκλήρωση του προγράμματος (περίπου το 30% των 110 προηγούμενων ενεργειών έχουν ολοκληρωθεί, 82 προαπαιτούμενα-κλειδιά θα χρειαστεί να εφαρμοστούν στην επόμενη αξιολόγηση τον Μάιο και τον Ιούνιο). Η συμφωνία της κυβέρνησης σχετικά με αυτό το επικαιροποιημένο Μνημόνιο καθιστά πιο πιθανό ότι το Eurogroup θα δώσει το πράσινο φως για την επόμενη δόση του ESM στις 22 Ιανουαρίου, με την εκταμίευση να είναι πιθανή στις αρχές Φεβρουαρίου. Το ποσό πιθανότατα θα ανέρχεται σε περίπου 5 δισεκατομμύρια ευρώ (υπάρχουν σήμερα 18,4 δισεκατομμύρια ευρώ στον ESM που έχουν απομείνει για την Ελλάδα).

Όπως τονίζει η Eurasia, η βούληση της κυβέρνησης να επιταχύνει την αξιολόγηση δεν καθοδηγείται από την «πίεση στη ρευστότητα», όπως συμβαίνει συνήθως από το 2015. Αντίθετα, ο ΣΥΡΙΖΑ υπολογίζει ότι αυτό θα διευκολύνει μια καθαρή έξοδο για δύο λόγους. Πρώτον, μια επιτυχημένη αξιολόγηση θα στείλει ένα θετικό μήνυμα στις κεφαλαιαγορές και θα επιτρέψει στην κυβέρνηση να συγκεντρώσει περισσότερα χρήματα για να δημιουργήσει ένα μεγαλύτερο cash buffer μέχρι το επόμενο Αύγουστο. Δεύτερον, θα δημιουργήσει ένα πιο θετικό πολιτικό περιβάλλον -στο οποίο θα πραγματοποιηθούν σύνθετες συζητήσεις για την ελάφρυνση του χρέους και την επόμενη ημέρα της Ελλάδας μετά το τέλος του προγράμματος- αυξάνοντας την πιθανότητα καλύτερου αποτελέσματος και για τα δύο, για τον Αλέξη Τσίπρα.​

​Όπως έχει σημειώσει και στο παρελθόν η ​Eurasia, το ΔΝΤ έχει ένα υποθετικό πρόγραμμα στην Ελλάδα. Θα πρέπει τώρα να ελέγξει εάν έχουν τεθεί σε ισχύ οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση αυτού του προγράμματος. Αυτό περιλαμβάνει το κατά πόσο η κυβέρνηση έχει εφαρμόσει τα δομικά κριτήρια του ΔΝΤ (κάτι το οποίο κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ) και, δεύτερον, αν το Eurogroup θα προσφέρει μεγαλύτερη «σαφήνεια» στην ελάφρυνση του χρέους. Η Eurasia εκτιμά, αυτό δεν θα γίνει. Σε αυτό το σημείο, οι Ευρωπαίοι είναι σαφείς και συνεπείς, δηλαδή ότι το τελικό ποσό της ελάφρυνσης του χρέους θα καθοριστεί μόνο στο τέλος του προγράμματος και θα είναι εντός των παραμέτρων που συμφωνήθηκαν στις 15 Ιουνίου. Επιπλέον, οι τεχνικές (πόσο μάλλον πολιτικές) εργασίες για το θέμα αυτό δεν έχουν προχωρήσει αρκετά δεδομένης της απουσίας συνομιλητή στο Βερολίνο.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι το ΔΝΤ δεν θα τροποποιήσει ουσιαστικά την ανάλυση της βιωσιμότητας του χρέους (DSA), οπότε είναι πολύ απίθανο να υπάρξουν χρήματα από το ΔΝΤ. Αντίθετα, είναι πιθανό ότι το ΔΝΤ θα επιτρέψει την επικράτηση του status quo, διατηρώντας την επιλογή του προγράμματος στο τραπέζι, εάν οι Ευρωπαίοι κινηθούν για την ελάφρυνση του χρέους. Είναι σημαντικό ότι αυτό δεν θα παρεμποδίσει την επιτυχή ολοκλήρωση της τρίτης αξιολόγησης.

Η «ενισχυμένη εποπτεία» παραμένει το πιο πιθανό πλαίσιο μετά το πρόγραμμα, για την Ελλάδα. Σε αυτό το πλαίσιο, το καρότο για μεταρρυθμίσεις θα είναι η συνεχιζόμενη ελάφρυνση του χρέους, παρόλο που ο τελικός σχεδιασμός θα εξαρτηθεί από τις συζητήσεις για το χρέος το επόμενο έτος. Μια τελική απόφαση για το πλαίσιο μετά το πρόγραμμα θα γίνει επίσης αργότερα το επόμενο έτος και θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πρόσβαση της Ελλάδας στις αγορές όσο πλησιάζει ο Αύγουστος, σημειώνει η Eurasia.

Όπως τονίζεται στην έκθεση, με την εγχώρια και πανευρωπαϊκή πολιτική να παρουσιάζει περιορισμένους κινδύνους το επόμενο έτος, η Ελλάδα θα ολοκληρώσει με επιτυχία το πρόγραμμα τον επόμενο Αύγουστο. Ωστόσο, οι πρόωρες εκλογές θα παραμείνουν πιθανές το 2018, μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος διάσωσης και όχι πριν.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο Τσίπρας θα προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει την επιτυχημένη έξοδο ως το νέο του αφήγημα για να ανακάμψει στις δημοσκοπήσεις και να κερδίσει την επανεκλογή, κάτι εξαιρετικά απίθανο, σύμφωνα με την Eurasia.

Όλα τα μηνύματα από την κυβέρνηση δείχνουν ότι ο Τσίπρας θέλει να ολοκληρώσει τη θητεία του. Αυτό σημαίνει ότι οι εκλογές θα γίνουν το 2019, είτε τον Σεπτέμβριο (προγραμματισμένη ημερομηνία) είτε τον Ιούνιο, για να συμπέσουν με τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αυτό είναι το βασικό σενάριο της Eurasia (55%), αλλά θα απαιτήσει από την κυβέρνηση να εξασφαλίσει μια συμφωνία με τους Ευρωπαίους για τις συντάξεις το 2019 (για παράδειγμα, με την εισαγωγή «αντιμέτρων» για την ανακούφιση των φτωχότερων κοινωνικών ομάδων). Οι εκλογές αργότερα και όχι πρόωρα, θα αυξήσουν επίσης τις πιθανότητες ότι η οικονομική ανάπτυξη το 2018 θα γίνει καλύτερα αισθητή από τους πολίτες.

Σε ένα δεύτερο και ελαφρώς λιγότερο πιθανό σενάριο (πιθανότητα 35%) οι εκλογές θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 2018, μετά την επιτυχή έξοδο της χώρας από το bailout. Αυτό θα έδινε στον Τσίπρα ένα θετικό αφήγημα για να παρουσιάσει στους ψηφοφόρους. Ωστόσο, εάν ο Τσίπρας δεν είναι σε θέση να επιτύχει περισσότερη ευελιξία όσον αφορά τις περικοπές των συντάξεων στις αρχές του 2019, αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει και τους υπολογισμούς του, παρά την επιθυμία του να ολοκληρώσει την πλήρη θητεία του. Σε ένα τρίτο αλλά πολύ απίθανο σενάριο (πιθανότητα 10%), η κυβέρνηση θα μπορούσε ακόμη να επιλέξει μια «πρόωρη εκλογική έξοδο» την άνοιξη του 2018 – καταλήγοντας ότι δεν θα μπορέσει να παραδώσει τα 82 ορόσημα και την λίστα των ιδιωτικοποιήσεων που απαιτούνται για την έξοδο από το πρόγραμμα.

thetoc.gr