Αλλαγές σε εκδρομές, ασφάλεια, κινητά, Ειδικά Σχολεία και Erasmus
Ένα νέο, ενιαίο πλαίσιο για τις σχολικές εκδρομές και τις εκπαιδευτικές μετακινήσεις στην Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση θεσπίζει το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με δύο νέες Υπουργικές Αποφάσεις της υπουργού Σοφίας Ζαχαράκη.
Οι αλλαγές φέρνουν περισσότερες δυνατότητες για τους μαθητές, αλλά ταυτόχρονα αυστηρότερους και σαφέστερους κανόνες για την ασφάλεια ολόκληρης της σχολικής κοινότητας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η λογική ότι η μάθηση δεν περιορίζεται στη σχολική αίθουσα. Οι εκδρομές και οι εκπαιδευτικές μετακινήσεις συνδέονται πλέον πιο ουσιαστικά με τα Προγράμματα Σπουδών και συγκεκριμένους μαθησιακούς στόχους, ώστε οι μαθητές να εμπλουτίζουν όσα μαθαίνουν στην τάξη μέσα από εμπειρίες, δράσεις και άμεση επαφή με τον κόσμο γύρω τους.
Για πρώτη φορά, μάλιστα, στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση προβλέπεται ότι ο συνολικός αριθμός των εκδρομών δεν μπορεί να είναι μικρότερος από έξι ανά τμήμα και ανά σχολικό έτος.
Οι εκπαιδευτικές μετακινήσεις μπορούν να συμβάλλουν στην επαφή των μαθητών με τον πολιτισμό, την ιστορία, την επιστήμη και την τεχνολογία, στην ανάπτυξη δημοκρατικού ήθους και στην εμπέδωση των αξιών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης, αλλά και στην ενίσχυση της σωματικής και ψυχικής υγείας και ευεξίας.
«Περισσότερες ευκαιρίες για τα παιδιά»
Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε ότι στόχος είναι ένα σχολείο πιο ανοιχτό στη ζωή και στην κοινωνία.
«Θέλουμε ένα σχολείο ανοιχτό στη ζωή, στην κοινωνία και στον κόσμο. Ένα σχολείο στο οποίο η γνώση δεν μένει μόνο μέσα στην τάξη, αλλά συνδέεται με την εμπειρία, τον πολιτισμό, την επιστήμη, το περιβάλλον και την ενεργό συμμετοχή.
Περισσότερες δυνατότητες, όμως, σημαίνουν και μεγαλύτερη ευθύνη. Γι’ αυτό με το νέο πλαίσιο ενισχύουμε και αυστηροποιούμε τις δικλίδες ασφάλειας στις εκπαιδευτικές μετακινήσεις. Θέλουμε τα παιδιά μας να συμμετέχουν και να αποκτούν νέες εμπειρίες με ασφάλεια, αλλά και οι εκπαιδευτικοί που αναλαμβάνουν την ευθύνη της συνοδείας τους να έχουν σαφείς κανόνες, συγκεκριμένες διαδικασίες και την απαραίτητη θεσμική προστασία για να επιτελούν το έργο τους.
Ταυτόχρονα, διευκολύνουμε τη συμμετοχή των παιδιών των Ειδικών Σχολείων, δίνουμε στα σχολεία τη δυνατότητα να συνεργάζονται ώστε να περιορίζεται το κόστος για τις οικογένειες και διευρύνουμε τις δυνατότητες συμμετοχής των εκπαιδευτικών μας στο Erasmus.
Στόχος μας είναι κάθε παιδί να έχει περισσότερες ευκαιρίες να γνωρίσει, να ανακαλύψει και να μάθει μέσα από την εμπειρία, μέσα σε ένα πλαίσιο που προστατεύει ολόκληρη τη σχολική κοινότητα. Γιατί η μάθηση δεν σταματά στην πόρτα της σχολικής αίθουσας».
Τουλάχιστον έξι εκδρομές στην Πρωτοβάθμια
Με τη νέα Υπουργική Απόφαση καθιερώνεται για πρώτη φορά ελάχιστος αριθμός έξι εκδρομών ανά τμήμα και ανά σχολικό έτος.
Παράλληλα, ενισχύεται η δυνατότητα των σχολικών μονάδων να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα για την ασφάλεια των παιδιών.
Ο Σύλλογος Διδασκόντων μπορεί να αποφασίζει την αύξηση του αριθμού των συνοδών εκπαιδευτικών, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο για την ασφαλή μετακίνηση και εποπτεία των μαθητών.
Η εκδρομή γίνεται και μάθημα ενεργού πολίτη
Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση οι εκδρομές συνδέονται και με δράσεις ενεργού πολίτη.
Στο πλαίσιο μιας εκπαιδευτικής μετακίνησης μπορούν, μεταξύ άλλων, να πραγματοποιούνται δράσεις παροχής βοήθειας σε έκτακτες καταστάσεις, φιλανθρωπικού χαρακτήρα και αλληλεγγύης, ανάπλασης χώρων, καθώς και καθαρισμού και προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
Έτσι, η εκπαιδευτική μετακίνηση αποκτά έναν επιπλέον παιδαγωγικό ρόλο, καθώς συνδέει τη γνώση με τη συμμετοχή, την κοινωνική ευθύνη και την προσφορά.
Περισσότερη συμπερίληψη
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τα Ειδικά Σχολεία, προκειμένου να διευκολυνθεί ουσιαστικά η συμμετοχή των μαθητών τους στις εκπαιδευτικές μετακινήσεις.
Το ελάχιστο απαιτούμενο ποσοστό συμμετοχής μαθητών για την πραγματοποίηση μιας εκδρομής μειώνεται από το 70% στο 50%.
Με την αλλαγή αυτή αντιμετωπίζονται πρακτικές δυσκολίες που μέχρι σήμερα μπορούσαν να λειτουργούν περιοριστικά για την πραγματοποίηση εκδρομών και εκπαιδευτικών δράσεων από τις συγκεκριμένες σχολικές μονάδες.
Περισσότερη συμπερίληψη σημαίνει, επομένως και περισσότερες πραγματικές δυνατότητες συμμετοχής για κάθε παιδί.
Αυστηρότεροι κανόνες για την ασφάλεια
Κεντρική επιλογή του νέου πλαισίου είναι η ενίσχυση της ασφάλειας σε κάθε εκπαιδευτική μετακίνηση, τόσο για τους μαθητές όσο και για τους εκπαιδευτικούς που αναλαμβάνουν την ευθύνη της συνοδείας.
Με σαφέστερους κανόνες και συγκεκριμένες διαδικασίες, ενισχύεται η προστασία των παιδιών και διαμορφώνεται ένα πιο ξεκάθαρο πλαίσιο για τους συνοδούς εκπαιδευτικούς.
Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ότι τόσο ο ιδιοκτήτης όσο και το προσωπικό του τουριστικού γραφείου που πρόκειται να συνοδεύσει τους μαθητές οφείλουν να υποβάλλουν απόσπασμα ποινικού μητρώου.
Τι προβλέπεται για τα κινητά στις εκδρομές
Ρυθμίζεται επίσης ρητά η χρήση κινητών τηλεφώνων και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών κατά τη διάρκεια των εκδρομών.
Σε περίπτωση που μαθητής φωτογραφίζει, βιντεοσκοπεί ή μαγνητοφωνεί άλλους συμμετέχοντες μαθητές χωρίς τη συναίνεσή τους, προβλέπεται συγκεκριμένη διαδικασία απενεργοποίησης και φύλαξης της συσκευής.
Η συσκευή παραδίδεται στον γονέα ή κηδεμόνα μετά το τέλος της εκδρομής.
Με αυτόν τον τρόπο, οι κανόνες προστασίας της σχολικής κοινότητας επεκτείνονται και έξω από τη σχολική αίθουσα.
Χαμηλότερο κόστος συμμετοχής
Μία ακόμη αλλαγή αφορά το οικονομικό βάρος των εκδρομών για τις οικογένειες.
Εισάγεται η δυνατότητα σύμπραξης σχολικών μονάδων για την από κοινού πραγματοποίηση εκδρομών, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Με αυτόν τον τρόπο, τα σχολεία μπορούν να οργανώνουν από κοινού εκπαιδευτικές μετακινήσεις, να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα τους διαθέσιμους πόρους και να δημιουργούν προϋποθέσεις για χαμηλότερο κόστος συμμετοχής για μαθητές και οικογένειες.
Περισσότερες δυνατότητες Erasmus για εκπαιδευτικούς
Οι νέες Υπουργικές Αποφάσεις διευκολύνουν και τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών σε προγράμματα Erasmus.
Μέχρι σήμερα προβλεπόταν ότι οι εκπαιδευτικοί δεν μπορούσαν να συμμετέχουν σε σχετικά προγράμματα για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 14 ημερών ανά έτος.
Με το νέο πλαίσιο, όταν η συμμετοχή πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια των διακοπών των Χριστουγέννων ή του Πάσχα, καθώς και στο διάστημα από 22 Ιουνίου έως 31 Αυγούστου, δεν υπάρχει περιορισμός ως προς την ανώτατη χρονική διάρκεια της μετακίνησης.
Έτσι, διευρύνονται οι δυνατότητες συμμετοχής των εκπαιδευτικών σε ευρωπαϊκά προγράμματα κινητικότητας, επιμόρφωσης και ανταλλαγής καλών πρακτικών, χωρίς να επηρεάζεται η εκπαιδευτική διαδικασία.
Η μεγαλύτερη εξωστρέφεια των εκπαιδευτικών σημαίνει περισσότερες εμπειρίες, περισσότερες καλές πρακτικές και περισσότερη γνώση που επιστρέφει τελικά στο ελληνικό σχολείο.
Τέλος στην ανομία των εκδροιμών με 6 παρεμβάσεις που θέτουν σαφείς κανόνες ευθύνης, ελέγχου και ασφάλειας, τόσο για τους μαθητές όσο και για τους συνοδούς καθηγητές.
Οι σχολικές εκδρομές αποτελούν ένα «αγκάθια» της σχολικής καθημερινότητας με τους καθηγητές να εκφράζουν τα τελευταία χρόνια έντονα την δυσφορία και τις αντιδράσεις τους για τα παρατράγουδα και τα επεισόδια που έχουν σημειωθεί σε αυτές γεγονός που τους δημιουργεί σημαντικά προβλήματα δεδομένου ότι με το ισχύον πλαίσιο επωμίζονται τις ευθύνες των μαθητών τους με τις οποίες ποινικές συνέπειες.
Η δυσαρέσκεια των εκπαιδευτικών τόσο της Πρωτοβάθμιας όσο και της Δευτεροβάθμιας και οι έντονες πιέσεις τους προς το Υπουργείο συνέβαλαν στο να δρομολογηθεί από την ηγεσία του Υπ. Παιδείας η κατάρτιση ενός νέου σχεδίου για το πλαίσιο διεξαγωγής των εκδρομών σε όλες τις βαθμίδες με ιδιαίτερη αναφορά στις ευθύνες των διδασκόντων ώστε να είναι εφεξής απόλυτα σαφές και ξεκάθαρο το μερίδιο τυχόν ευθυνών που τους αναλογεί, ώστε να μην βρίσκονται όπως καταγγέλλουν άδικα υπόλογοι για τις πράξεις των μαθητών. Χαρακτηριστικό της έκρυθμης κατάστασης είναι το γεγονός ότι πέρσι οι εκπαιδευτικοί ιδίως της δευτεροβάθμιας προειδοποιούσαν ακόμη και για επ΄ αόριστον αναβολές των σχολικών εκδρομών λέγοντας ότι «υπάρχει ο κίνδυνος να υπάρχει ναι μεν πλαίσιο αλλά να μην υπάρχουν σχολικές εκδρομές γιατί κανείς (σ.σ. εκπαιδευτικός) δεν θα θέλει να εμπλακεί αν δεν εξασφαλίζεται εκ των προτέρων το μερίδιο ευθύνης του».
Οι συζητήσεις ολοκληρώθηκαν, το πλαίσιο καταρτίστηκε καλύπτοντας τα σημεία που ζητούσαν οι εκπαιδευτικοί και πλέον είναι έτοιμο και δρομολογείται προς διαβούλευση, συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews το Υπουργείο Παιδείας ετοιμάζεται να προχωρήσει σε εκ βάθρων αναμόρφωση του πλαισίου που διέπει τις εκδρομές βάζοντας τέλος σε ένα πρωτόκολλο που είχε μείνει επί δεκαετίες σχεδόν αμετάβλητο. Με βασικό στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των μαθητών, αλλά και την προστασία των εκπαιδευτικών που αναλαμβάνουν τη συνοδεία, το νέο κανονιστικό πλαίσιο έρχεται να αλλάξει ριζικά τη φιλοσοφία των μαθητικών εκδρομών. Το νέο καθεστώς έρχεται ως απάντηση σε περιστατικά παραβατικότητας και επεισοδίων που έχουν προκαλέσει ανησυχία στην εκπαιδευτική κοινότητα. Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα πιο υπεύθυνο και ασφαλές περιβάλλον για μαθητές και εκπαιδευτικούς, εξισορροπώντας την εκπαιδευτική αξία των εκδρομών με την ανάγκη πειθαρχίας και προστασίας όλων των εμπλεκομένων.
Όπως τονίζουν πηγές του Υπουργείου τα αιτήματα των εκπαιδευτικών εισακούστηκαν και οι σχολικές εκδρομές θα γίνονται με νέες συνθήκες. Το υπό κατάθεση νομοσχέδιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της σχολικής καθημερινότητας και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης ανάμεσα σε σχολεία, γονείς και εκπαιδευτικούς. Όπως αναφέρουν πηγές του Υπουργείου στο Dnews «το ζητούμενο δεν είναι να περιοριστούν οι εκπαιδευτικές εμπειρίες των παιδιών, αλλά να διασφαλιστεί ότι οι εκδρομές θα πραγματοποιούνται με όρους ασφάλειας, υπευθυνότητας και αξιοπρέπειας για όλους».
Οι 6 νέες ρυθμίσεις που ενεργοποιούνται στις σχολικές εκδρομές
Υπεύθυνη δήλωση γονέων για τα αντικείμενα των μαθητών
Πρώτη καινοτομία αποτελεί η υποχρέωση υποβολής υπεύθυνης δήλωσης από τους γονείς ή κηδεμόνες, με την οποία θα βεβαιώνεται ότι το παιδί δεν μεταφέρει στις αποσκευές του επικίνδυνα ή απαγορευμένα αντικείμενα — όπως αιχμηρά εργαλεία, εύφλεκτες ουσίες ή άλλα είδη που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ατύχημα ή να θέσουν σε κίνδυνο συμμαθητές. Η δήλωση αυτή θα αποτελεί προϋπόθεση συμμετοχής του μαθητή στην εκδρομή και θα υποβάλλεται είτε ηλεκτρονικά είτε σε έντυπη μορφή στο σχολείο. Η ρύθμιση στοχεύει στην πρόληψη περιστατικών που έχουν παρατηρηθεί στο παρελθόν, ιδίως σε πολυήμερες εκδρομές.
Διακοπή συμμετοχής για μαθητές με παραβατική συμπεριφορά
Εξίσου αυστηρή είναι και η νέα διάταξη που προβλέπει την άμεση απομάκρυνση μαθητών που επιδεικνύουν παραβατική ή επικίνδυνη συμπεριφορά. Εάν διαπιστωθεί κατοχή απαγορευμένων αντικειμένων, κατανάλωση αλκοόλ ή οποιαδήποτε πράξη που παραβιάζει τον κανονισμό, ο μαθητής θα τίθεται εκτός εκδρομής και ο γονιός του θα καλείται να τον παραλάβει άμεσα, είτε η εκδρομή πραγματοποιείται εντός Ελλάδας είτε στο εξωτερικό. Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου, «ο στόχος δεν είναι η τιμωρία, αλλά η αποκατάσταση του αισθήματος ασφάλειας και ευθύνης στις σχολικές δραστηριότητες».
Απαλλαγή ευθύνης των συνοδών εκπαιδευτικών
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία του νέου πλαισίου είναι η ρητή απαλλαγή των εκπαιδευτικών από ευθύνες για συμπεριφορές μαθητών που ξεφεύγουν από τον έλεγχό τους. Με τη ρύθμιση αυτή, οι καθηγητές δεν θα φέρουν πειθαρχική ή νομική ευθύνη σε περιπτώσεις όπου οι μαθητές παραβαίνουν τους κανόνες ή κατέχουν απαγορευμένες ουσίες. Η πρόβλεψη αυτή έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό, καθώς πολλοί εκπαιδευτικοί τα προηγούμενα χρόνια δίσταζαν να συμμετάσχουν σε εκδρομές υπό τον φόβο πειθαρχικών κυρώσεων για πράξεις μαθητών που δεν μπορούσαν να αποτρέψουν.
Αυστηροί έλεγχοι στα τουριστικά λεωφορεία
Για πρώτη φορά προβλέπεται ότι οι έλεγχοι στα λεωφορεία που μεταφέρουν μαθητές θα πραγματοποιούνται από την Τροχαία πριν από την αναχώρηση. Στόχος είναι να διασφαλίζεται η τεχνική αρτιότητα των οχημάτων, η καταλληλότητα των οδηγών και η πλήρης συμμόρφωση με τους κανόνες ασφάλειας. Παράλληλα, οι οδηγοί θα υποχρεούνται να φέρουν όλα τα απαραίτητα έγγραφα (άδεια, ασφαλιστήριο, ταχογράφο), ενώ σε περίπτωση παρατυπίας η εκδρομή θα αναβάλλεται.
Θεσμοθέτηση νομικού συμπαραστάτη για τους εκπαιδευτικούς
Μια πρωτοποριακή διάταξη εισάγει τη δυνατότητα ύπαρξης νομικού συμπαραστάτη για τους εκπαιδευτικούς που συνοδεύουν μαθητές σε εκδρομές. Ο νέος αυτός θεσμός θα λειτουργεί ως γραμμή υποστήριξης, προσφέροντας άμεση νομική και ψυχολογική βοήθεια σε περιπτώσεις επεισοδίων, καταγγελιών ή δυσκολιών που ενδέχεται να προκύψουν. Η πρόβλεψη αυτή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την επαγγελματική ασφάλεια και αυτοπεποίθηση των εκπαιδευτικών, αναγνωρίζοντας το έργο και την ευθύνη που επωμίζονται κατά τη διάρκεια των εκδρομών.
Ευελιξία στον προγραμματισμό των πολυήμερων εκδρομών
Το νέο πλαίσιο προσφέρει επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στα σχολεία όσον αφορά τον προγραμματισμό των πολυήμερων εκδρομών. Οι Σύλλογοι Διδασκόντων θα μπορούν να συνδυάζουν τις εκδρομές με αργίες ή Σαββατοκύριακα, ώστε να περιορίζεται η απώλεια διδακτικών ωρών και να διευκολύνεται η οργάνωση. Η αλλαγή αυτή θεωρείται πρακτική και ανακουφιστική για τις σχολικές μονάδες, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη διαχείριση του ωρολογίου προγράμματος κατά τη διάρκεια των πολυήμερων ταξιδιών.